Akademia Pomorska w projekcie:

SATELITARNA KONTROLA ŚRODOWISKA MORZA BAŁTYCKIEGO


Nr projektu POIG.01.01.02-22-011/09-00


Oś priorytetowa 1. "Badania i rozwój nowoczesnych technologii"
Działanie 1.1. "Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy".

Wykonawcy:




Instytut Oceanologii PAN, Sopot (koordynator)



Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk
Kierownik: dr Dariusz Ficek



Instytut Oceanografii UG, Gdańsk



Uniwersytet Szczeciński, Szczecin





Stały monitoring Bałtyku

    "Satelitarna Kontrola Środowiska Morza Bałtyckiego" w skrócie SatBałtyk, umożliwia tworzenie bieżących map rozkładów temperatury, przezroczystości wód, stężenia chlorofilu, zakwitów trujących alg i zanieczyszczeń.

SatBałtyk jest oparty na teledetekcji satelitarnej polegającej m.in. na zdalnych pomiarach optycznych, w szczególności na rejestracjach koloru morza. Część światła słonecznego, które dociera do morza jest pochłaniana przez różne substancje znajdujące się w wodzie, a część "wraca" do atmosfery wskutek procesów wielokrotnego rozpraszania fotonów. Tę wracającą część światła można zmierzyć za pomocą spektrofotometru znajdującego się na pokładzie satelity.
    Właśnie dzięki temu można określić wspomniany kolor morza. Z jego barwy - na podstawie szeregu różnych skomplikowanych algorytmów - można wyliczyć, jak szybko energia promieniowania słonecznego gromadzi się w materii organicznej, powstającej w wyniku procesu fotosyntezy w morzu. Możliwe jest również wyliczenie wielu różnych parametrów morskiego ekosystemu. Dzięki temu systemowi na podstawie strumienia informacji z różnych satelitów Ziemi, można wnioskować o tym, co się dzieje na powierzchni naszej planety.

    Opracowane procedury teledetekcji satelitarnej umożliwiają; stałą obserwację morza, a nie tylko prowadzenie chwilowych i lokalnych pomiarów ze statków. Z tego powodu jest ona najtańszym sposobem prowadzenia badań środowiska. Choć generalnie satelity są najdroższe, to ich efektywność jest największa.

    Kraje nadbałtyckie narażone są na spory i zatargi spowodowane zanieczyszczaniem wód czy innymi formami ingerencji krajów sąsiednich w ich wody terytorialne. Posiadanie przez Polskę niezależnej silnej bazy naukowej i systemu dopływu danych źródłowych o środowisku morskim pozwala racjonalnie przeciwstawiać się przypisywaniu winy i nadmiernym ograniczeniom oraz umożliwia kompetentny udział w ustalaniu norm międzynarodowych.

Głównym zadaniem naszego Zakładu było przede wszystkim opracowanie i empiryczna weryfikacja pakietu algorytmów wyznaczania produkcji pierwotnej i bilansu promieniowania morza i ich wdrożenie do systemu satelitarnej kontroli Bałtyku.

Zadania zrealizowane przez nasz Zakład Fizyki Środowiska w ramach projektu SatBałtyk:
1 Badania empiryczne in situ podczas rejsów badawczych i opracowanie wyników tych badań.
2 Pomiary laboratoryjne różnych fizycznych (absorpcja światła przez zawiesinę, fitoplankton, substancje żółte, koncentracje składników, itd) właściwości wody morskiej.
3 Pomiary laboratoryjne różnych chemicznych i biologicznych (koncentracje biogenów, koncentracje i skład pigmentów fitoplanktonu- także fikobilin, produkcja pierwotna, koncentracja tlenu, skład gatunkowy glonów itd.) charakterystyk morza.
4 Przygotowanie bazy danych empirycznych dotyczących koncentracji głównych taksonów glonów występujących w Oceanie Światowym oraz ich wybranych właściwości optycznych i wstępne scharakteryzowanie składu ich pigmentów i właściwości optycznych.
5 Opracowanie bazy danych empirycznych dotyczących wydajności kwantowej fotosyntezy oraz jej głównych uwarunkowań w Bałtyku; wstępne scharakteryzowanie zróżnicowania wydajności w odniesieniu do ekosystemów bałtyckich.
6 Analiza teoretyczna problemu i wstępne opracowanie listy wymaganych efektów końcowych projektu SatBałtyk w zakresie tematyki określonej dla IF AP.
7 Rozpoznanie możliwości wykorzystania modeli bilansu promieniowania w systemie morze - atmosfera w algorytmach teledetekcyjnych dla rejonu Bałtyku.
8 Skompletowanie i uruchomienie części urządzeń systemu SatBałtyk.
9 Wstępne opracowanie projektu i uruchomienie zestawów części aparatury do okresowej kalibracji i korekty wyników działania systemu SatBałtyk na stacji brzegowej zlokalizowanej w Gaci.
10 Zabezpieczenie techniczne strony organizacyjnej Projektu i realizacji zadań badawczych w ramach tematu SatBałtyk 3 (vacat).